تند نئیں، تانی ای خراب اے۔ پمز آتشزدگی فائنل رپورٹ

PIMS Hospital fire, Final Report

ویکھو جی، فائنل رپورٹ آ گئی اے۔ تے رپورٹ کی اے؟ اے اعلان اے کہ تند نئیں، تانی ای خراب اے۔ آوے دا آوا ہی وگڑیا پیا اے۔

وزیرِاعظم ولوں پمز اسپتال وچ 14 نواں جمانیاں دی جان لین والے سانحے دی تحقیقات لئی قائم کیتی کمیٹی دی رپورٹ دے بعد آٹھ افسران خلاف محکمانہ کارروائی تے فوجداری کارروائی دا حکم دتا گیا اے۔

پر رپورٹ دی اک وڈی گل ایہ وی اے کہ آگ اصل وچ کِتھوں لگی، ایہ ہن وی حتمی طور تے ثابت نہیں ہویا۔ AC، incubator، warmer یا بجلی دے نظام وچ خرابی—کئی امکانات سامنے آئے نیں۔ پر اصل سوال ایہ نہیں کہ پہلی چنگاری کِتھوں نکلی۔ اصل سوال ایہ اے کہ اک چنگاری 14 بچیاں دی موت دا سبب کِیویں بن گئی؟

رپورٹ دسدّی اے کہ پمز کول آگ یا emergency نال نمٹن لئی کوئی تفصیلی، باقاعدہ تے عملی طور تے آزمائیا ہویا SOP موجود نہیں سی۔ 13 SOPs وچوں صرف دو جگہاں تے fire یا emergency دا ذکر سی۔ نہ واضح evacuation plan، نہ باقاعدہ مشق، نہ ہر قدم دی ذمہ داری دا صاف نظام۔

ہُن کوئی نویں گل تے ہے نہیں۔ ساڈے سرکاری اداریاں وچ انج ہی ہُندا اے۔ اک حادثہ ہُندا اے، انکوائری بہندی اے، رپورٹ بندی اے، کجھ لوک ذمہ دار قرار پاندے نیں، تے پھر اسی اگلے حادثے دی اُڈیک لا کے بہ جانے آں۔

حالانکہ رپورٹ ایہ وی دسدّی اے کہ پمز دے nursing hostel وچ حادثے توں صرف اک مہینہ پہلے آگ لگ چکی سی۔ پر اوہدے بعد کوئی وڈی حفاظتی تبدیلی نہیں ہوئی۔ یعنی warning آ گئی سی، پر نظام نے warning نوں سنجیدگی نال نہیں لیا۔

ایہ ساڈی اصل بیماری اے۔

ہر سرکاری ادارے وچ طریقۂ کار موجود اے۔ حفاظت دے وی، کم کاج دے وی۔ پر جیویں جیویں وقت گزردا اے، طریقۂ کار کاغذاں تے لکھی نری لکھت بن کے رہ جاندے نیں، تے عملی کارکردگی ڈنگ ٹپاؤ تے کم چلاؤ بن کے رہ جاندی اے۔

ضرورت اے کہ خرابی ہون توں پہلاں خرابی لبھی جائے۔ باقاعدہ آزادانہ آڈٹ ہووے، emergency drills ہون، fire exits تے آلات صرف کاغذاں وچ نہیں بلکہ عملی طور تے چیک کیتے جان۔ تے جیہڑی خرابی لبھے، اوہدے نال ذمہ دار افسر، آخری تاریخ تے بعد دی تصدیق وی مقرر ہووے۔

کیوں جے صرف ایہ لکھ دینا کہ خرابی موجود اے، نظام نوں محفوظ نہیں کردا۔ خرابی دور کرنا ضروری اے۔

تے شاید پمز دی رپورٹ دا سب توں وڈا سبق وی ایہو اے: حادثے دی پہلی چنگاری شاید ہن وی پوری طرح نہ لبھی ہووے، پر اوہ حفاظتی کمزوریاں ضرور سامنے آ گئیاں نیں، جیہڑیاں اک حادثے نوں بڑے سانحے وچ بدل سکدیاں نیں۔

ایس لئی حادثے دی اُڈیک نہ کرو۔ اپنے ادارے نوں پہلے ای پچھو: جے اج کوئی خرابی ہو گئی، تے اسی تیار آں؟

کیوں جے حادثے توں بعد سوچن نال جاناں واپس نہیں آندیاں۔
بچاؤ ہمیشہ حادثے توں پہلاں شروع ہُندا اے۔